Brotthvarf úr framhaldsskóla: Mismunabreytur í Íslensku æskulýðsrannsókninni

Útdráttur

Brotthvarf úr framhaldsskóla er eitt helsta viðfangsefni íslenska menntakerfisins þar sem hlutfall ungs fólks sem hverfur frá námi er tiltölulega hátt í samanburði við önnur OECD-ríki. Markmið rannsóknarinnar var að greina hvernig félagslegir og efnahagslegir þættir tengdust brotthvarfi úr framhaldsskóla. Skoðað var hvort og hvernig þessir þættir réðust af kyni og mótuðu framtíðarsýn ungmenna sem horfið höfðu frá námi. Rannsóknin byggir á gögnum úr Íslensku æskulýðsrannsókninni frá árinu 2022 og nær til 878 einstaklinga á aldrinum 18–24 ára sem annars vegar voru í námi eða höfðu lokið námi og hins vegar einstaklinga sem voru utan skóla. Svarhlutfallið var 43,9%. Líkur á brotthvarfi voru greindar með tvíundargreiningu. Niðurstöður sýndu að piltar voru marktækt líklegri til að hverfa frá námi en stúlkur. Veikt fjárhagslegt bakland, lægra menntunarstig foreldra og skortur á hvatningu í grunnskóla jók einnig líkur á brotthvarfi. Ungmenni utan skóla voru jafnframt síður bjartsýn á framtíðina og töldu sig ólíklegri til að staarfa við eitthvað sem þeim þótti skemmtilegt við 30 ára aldur. Niðurstöðurnar voru rýndar út frá feminískum kenningum um samtvinnun mismunabreyta (e. intersectionality), sem gáfu til kynna að brotthvarf skýrðist ekki af einni breytu heldur samspili kerfislægra og félagslegra þátta sem mótuðu ólíkar aðstæður ungmenna.