Ávöxtun og áhætta séreignasparnaðar

Útdráttur

Greinin fjallar um ávöxtun, áhættu og kostnað í íslenska séreignarsparnaðarkerfinu og samanburð við samtryggingardeildir lífeyrissjóða. Rannsóknin byggir á gögnum frá Fjármálaeftirliti Seðlabanka Íslands um deildir vörsluaðila séreignarsparnaðar á tímabilinu 2000–2024. Niðurstöður benda til þess að séreignarsjóðadeildir hafi að jafnaði skilað lægri ávöxtun en samtryggingarsjóðir. Munurinn er um 112 punktar á ári að meðaltali og um 50–54 punktar þegar leiðrétt er fyrir eignasamsetningu, áhættu og öðrum áhrifabreytum. Á sama tíma mælist áhætta séreignarsjóða marktækt meiri. Stór hluti séreignarsparnaðar er jafnframt bundinn í bankainnstæðum sem hafa skilað mjög lágri ávöxtun umfram áhættulausa vexti og geta í flestum tilfellum ekki talist eðlileg fjárfestingarleið fyrir langtíma lífeyrissparnað. Niðurstaðan er að umgjörð séreignarsparnaðar, þar sem einstaklingar velja sjálfir þátttöku og fjárfestingarleiðir og þar sem hagnaðardrifin fjármálafyrirtæki gegna stóru hlutverki, hafi haft neikvæð áhrif á árangur kerfisins, vegna lakari árangurs í eignastýringu og hærri kostnaðar.